Ιγνάτιος πατριάρχης

Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης Ιγνάτιος (847-858, 867-877), ήταν γιος του αυτοκράτορα Μιχαήλ Α΄ του Ραγκαβέ και εγγονός του αυτοκράτορα Νικηφόρου Α΄. Με το όνομα Νικήτας, σε πολύ νεαρή ηλικία, ονομάστηκε δομέστικος των Ικανάτων (φρουράς των ανακτόρων), αλλά μετά την εκθρόνιση του πατέρα του από τον Λέοντα Ε΄ (813), υπέστη ευνουχισμό για να εξουδετερωθεί πολιτικά, μάλιστα ο Λέων Ε΄ ήταν ο πνευματικός του πατέρας (νονός). Στην εξορία στη νήσο Πρώτη ο Νικήτας εκάρη μοναχός και έλαβε το όνομα Ιγνάτιος. Στη συνέχεια έγινε ηγούμενος μιας μεγάλης μοναστικής κοινότητας τριών μοναστηριών που ίδρυσε ο ίδιος στα Πριγκιπόννησα.
Το 847 ο Ιγνάτιος επιλέχθηκε, εξαιτίας της καταγωγής του και επειδή η οικογένειά του δεν είχε σχέση με την Εικονομαχία, για να ανέλθει στον πατριαρχικό θρόνο από την αυτοκράτειρα Θεοδώρα και τους συμβούλους της. Ως πατριάρχης ο Ιγνάτιος είναι περισσότερο γνωστός επειδή βρίσκεται μαζί με τον Φώτιο στο επίκεντρο του Φωτίειου σχίσματος. Το ζήτημα εμπλέκεται και με τις δυναστικές εξελίξεις, καθώς η αυτοκράτειρα Θεοδώρα απομακρύνθηκε από την εξουσία το 857, με αποτέλεσμα ο Ιγνάτιος να αναγκαστεί σε παραίτηση προς όφελος του Φωτίου το 858. Η απομάκρυνσή του προκάλεσε έκκληση των οπαδών του προς την παπική έδρα, το οποίο επέφερε την καταδίκη του Φωτίου από τον πάπα Νικόλαο Α΄, δίνοντας έτσι το έναυσμα για το σχίσμα. Με τον ίδιο περίπου τρόπο ο Ιγνάτιος επανήλθε όμως στο πατριαρχικό αξίωμα, αφού η δολοφονία του Μιχαήλ Γ΄ το 867 καθιστούσε απαραίτητη την απομάκρυνση του Φωτίου και τη συμφιλίωση της αυτοκρατορικής εξουσίας με τη Ρώμη. Το σημαντικότερο επίτευγμα της δεύτερης θητείας του Ιγνατίου ήταν η συνέχιση της πολιτικής του Φωτίου σχετικά με την Βουλγαρία, και πιθανώς η υπαγωγή της εκκλησίας της Μοραβίας στην εκκλησιαστική εξουσία της Κωνσταντινούπολης.
Ο Φώτιος, που τον διαδέχθηκε επίσης σε δεύτερη θητεία, δεν ήταν αρνητικός στην αγιοποίηση του Ιγνατίου. Παρά το γεγονός ότι ο Βίος του Ιγνατίου, που γράφτηκε από τον Νικήτα Δαβίδ τον Παφλαγόνα είναι γεμάτος κατηγορίες κατά του Φωτίου, φαίνεται πως οι δύο άνδρες δεν είχαν κάποια σοβαρή αντιπαλότητα μεταξύ τους, στις σχέσεις τους όμως και στις εξελίξεις κυριάρχησαν οι αντιδράσεις των υποστηρικτών του Ιγνατίου με άξονα την μεταχείριση των αρχιερέων που είχαν συνεργαστεί με τους Εικονομάχους, αλλά η μεταχείριση αυτών που είχαν χειροτονηθεί από τους δύο πατριάρχες ήταν επίσης ένα ζήτημα, καθώς για τον καθέναν από αυτούς είχαν εκτοξευθεί κατηγορίες ότι είχαν ανέλθει παράτυπα στον πατριαρχικό θρόνο (ως εκ τούτου και οι χειροτονίες δεν μπορούσαν να θεωρηθούν νόμιμες).
Ο Ιγνάτιος παρέμεινε στον πατριαρχικό θρόνο μέχρι το θάνατό του το 877. Σώζεται στην Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη ένα μοναδικό ψηφιδωτό με την εικόνα του, το οποίο χρονολογείται μετά το 886.

Βιβλιογραφία:

PmbZ, αρ. 2666· ODB, 983-984· Herlong, Kinship, 53· Kazhdan, Literature (850-1000), 97-102· Messis, Eunuques, 141-144· Ringrose, Perfect servant, 119· Tougher, Eunuch, 74, 106, 112, 148· Χριστοφιλοπούλου, Ιστορία τ. Β1, 229-234· Χριστοφιλοπούλου, Ιστορία τ. Β2, 33-34· Dvornik, Photian schism, 39-69, 85-88, 136-173.