Ιουστίνος Α΄

Ο Ιουστίνος Α΄ είναι ο θείος στον οποίο ο Ιουστινιανός Α΄ χρωστούσε το θρόνο του. Η ιστορία που συνοδεύει το όνομά του αποτελεί πρότυπο μεθόδων κοινωνικής ανόδου στο Βυζάντιο: από τα Βεδερίανα, ένα μικρό χωριό κοντά στα Σκόπια, ο «γεωργός νεανίας», για να ξεφύγει από την φτώχεια, αποφάσισε να καταταχθεί στο στρατό επί Λέοντος Α΄ (457-474). Στην Κωνσταντινούπολη, εξαιτίας της σωματικής του διάπλασης, επιλέχθηκε για την μοναδική αξιόμαχη φρουρά των ανακτόρων, το σώμα των Εξκουβιτόρων. Ο Προκόπιος, συσκοτίζοντας την πραγματικότητα, καθιστά σήμερα δύσκολο να αποκαλυφθεί η αλήθεια. Οι συμπτώσεις πάντως που έχουν επισημανθεί, ότι ο αυτοκράτωρ Λέων Α΄ ήταν επίσης Ιλλύριος, ότι η σύζυγος του Ιουστίνου Α΄ έλαβε το όνομα Ευφημία, το ίδιο δηλαδή με το όνομα της αδελφής του αυτοκράτορα, υποδηλώνουν ότι ο Ιουστίνος είχε πολύ υψηλή προστασία. Μολονότι ο Προκόπιος προβάλει την αντίθεση μεταξύ επαρχίας και πρωτεύουσας και σε αυτό το πλαίσιο υποτιμά τους γεωργούς, και προβάλει την στρατιωτική υπηρεσία ως ευκαιρία κοινωνικής ανόδου, η πιθανότητα ο Ιουστίνος να ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του αρχικά από τους Σχολαρίους, καταβάλλοντας δηλαδή το αντίτιμο ένταξης στα ανακτορικά σώματα, καταστρέφει το επιχείρημά του περί πενίας.
Ο Ιουστίνος πάντως είχε το αξίωμα του comes rei militaris στις αρχές του 6ου αι., όταν πολέμησε εναντίον των Περσών, και η συμμετοχή του υπήρξε καταλυτική στην κατάπνιξη της επανάστασης του Βιταλιανού κατά του Αναστασίου Α΄ (514-515). Μετά από αυτό φαίνεται ότι προήχθη σε κόμης των εξκουβιτόρων, αξίωμα που έφερε κατά το θάνατο του Αναστασίου Α΄ το 518. Η διαδοχή σε αυτή την περίπτωση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ομαλή, εφόσον Εξκουβίτορες και Σχολάριοι επευφήμησαν τους δικούς του υποψήφιους, ενώ η σύγκλητος δεν μπορούσε να αποφασίσει και ο πραιπόσιτος των ανακτόρων Αμάντιος διέθετε ένα μεγάλο χρηματικό ποσό για την εξαγορά του στρατού και του δήμου υπέρ του δικού του υποψηφίου, ποσό που λέγεται ότι ιδιοποιήθηκε ο Ιουστίνος. Τελικά η σύγκλητος αποφάσισε υπέρ του Ιουστίνου (αρχές Ιουλίου 518).
Η σύντομη βασιλεία του Ιουστίνου Α΄, ο οποίος ήταν ήδη πολύ μεγάλος σε ηλικία όταν ανέβηκε στο θρόνο, χαρακτηρίζεται κυρίως από τον παραμερισμό του Ακακιανού σχίσματος και την προσέγγιση Ρώμης και Κωνσταντινούπολης με την αποπομπή μονοφυσιτών επισκόπων (519-520). Στα τέλη της βασιλείας του ωστόσο η αυξανόμενη επιρροή του Βυζαντίου στις χώρες του Καυκάσου (Λαζική, Αρμενία) υπήρξε η βαθύτερη αιτία για την αναζωπύρωση των περσικών πολέμων, καθώς ο Ιουστίνος Α΄ αρνήθηκε την πρόταση του Πέρση μεγάλου βασιλέα, Καβάδη, να υιοθετήσει το γιο του, τον μελλοντικό μεγάλο βασιλέα της Περσίας, Χοσρόη Α΄. Τον πόλεμο αυτόν όμως, που ξεκίνησε με εισβολή της Περσίας στην Ιβηρία, παρακείμενη της Λαζικής, διεξήγε ο Ιουστινιανός, καθότι ο Ιουστίνος είχε πεθάνει μέχρι το ξέσπασμά του. Θεωρείται −και γενικά δεν αμφισβητείται, παρά τις αντίθετες απόψεις που έχουν διατυπωθεί− ότι η πραγματική δύναμη πίσω από το θρόνο κατά τη βασιλεία του Ιουστίνου Α΄ ήταν ήδη ο Ιουστινιανός. Καθώς ο Ιουστίνος δεν είχε παιδιά, υιοθέτησε τον γιο της αδελφής του, Πέτρο Σαββάτιο, ο οποίος πολύ γρήγορα ανήλθε στην ιεραρχία της συγκλήτου. Ο Ιουστίνος όμως φαίνεται πως δεν ήταν υπέρ αυτής της διαδοχής, και μόνο μετά από πολύ μεγάλη πίεση της συγκλήτου έστεψε τον Ιουστινιανό αυτοκράτορα την 4η Απριλίου 527. Ο Ιουστίνος Α΄ πέθανε τελικά τον Αύγουστο του ίδιου έτους.

Βιβλιογραφία:

Vasiliev, Justin· Tate, Justinien, 65-99· Rubin, Zeitalter, 51-78, 257-263· Croke, Justinian under Justin, 13-56· Jones, LRE, 266-269· Καλδέλλης-Αναγνωστάκης, Ιουστινιανός, 33-57, 75· Χριστοφιλοπούλου, Ιστορία τ. Α΄, 247-250, 275· ODB, 1982· Λουγγής, Ιουστινιανός, 109-123· PLRE 2, 648-651.

http://www.doaks.org/resources/seals/gods-regents-on-earth-a-thousand-ye...
https://en.wikipedia.org/wiki/Justin_I