Συνεχιστές Θεοφάνη

Υπό τον τίτλο αυτό εννοείται η συλλογή ιστορικών έργων που συμπεριλαμβάνονται και έχουν σωθεί σε ένα μόνο χειρόγραφο, τον κώδικα του Βατικανού Vat. gr. 167. Η ιστορική αφήγηση σκοπό έχει την συνέχεια από το σημείο που τελείωσε την δική του εξιστόρηση ο Θεοφάνης Ομολογητής, δηλαδή από το έτος 813, ως τις ημέρες του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ΄ του Πορφυρογέννητου (944-959). Τα πρώτα τέσσερα βιβλία αντιστοιχούν στις βασιλείες των αυτοκρατόρων Λέοντος Ε΄, Μιχαήλ Β΄, Θεοφίλου, Μιχαήλ Γ΄. Το μέσο τμήμα της χρονογραφίας (το πέμπτο βιβλίο) αποτελεί ο λεγόμενος Βίος Βασιλείου και το έκτο βιβλίο περιλαμβάνει τις βασιλείες του Λέοντος Στ΄, Αλεξάνδρου, Κωνσταντίνου Ζ΄ και Ρωμανού Α΄ Λακαπηνού ως το θάνατό του (948). Το δεύτερο μέρος του βιβλίου αυτού αναφέρεται στη μονοκρατορία του Κωνσταντίνου Ζ΄, η οποία παρόλα αυτά συνεχίζεται ως τις ημέρες του Ρωμανού Β΄ (μέχρι το 961).
Το ιστοριογραφικό αυτό έργο, το οποίο πια δεν εκλαμβάνεται ως ενιαίο αλλά θεωρείται ότι αποτελείται από κομμάτια τα οποία συνδέθηκαν στα τέλη του 10ου αι., δημιουργήθηκε κατ’ αρχάς κατ’ εντολή του Κωνσταντίνου Ζ΄. Σκοπός του ήταν να εκθειάσει τον ιδρυτή της Μακεδονικής δυναστείας, Βασίλειο Α΄. Κατά τον τίτλο του βιβλίου ε΄, αφιερωμένου στο Βασίλειο Α΄, συγγραφέας αυτού του μέρους ήταν ο ίδιος ο αυτοκράτορας, ωστόσο δεν θεωρείται πια ότι ο τίτλος αναπαράγει την πραγματικότητα. Πηγές του αποτέλεσαν κυρίως τα αρχεία του ίδιου του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ΄, ενώ για το τρίτο μέρος (βιβλίο στ΄) χρησιμοποιήθηκε κατά ένα μέρος η επεξεργασία β΄ του λεγόμενου Συνεχιστή του Γεωργίου (παραλλαγή του Γεωργίου Μοναχού). Ο συγγραφέας του υπολοίπου τμήματος (από το 948 μέχρι το 961) ήταν σύγχρονος των γεγονότων και συνέγραψε επί Νικηφόρου Β΄ Φωκά (963-969).

Βιβλιογραφία:

Kazhdan, Literature (850-1000), 133-152· Hunger, Βυζαντινή Λογοτεχνία τ. Β΄, 143-148· Αναγνωστάκης, Οὐκ εἴσιν ἐμὰ τὰ γράμματα, 97-109, 120-131· Βίος Βασιλείου, 3*-13*· Sevcenko, Re-reading, 167-195· Markopoulos, Deux versions, 279-284.