Ἀσηκρῆται (a secretis) και νοτάριοι

Πρόκειται ουσιαστικά για τους έμπειρους και έμπιστους γραμματείς του αυτοκράτορα. Στην πρωτοβυζαντινή περίοδο (μέσα 4ου αι.) οι γραμματείς αυτοί, γνωστοί ως νοτάριοι στις πηγές, σχημάτισαν την Schola notariorum, ανακτορική φρουρά με γραμματειακά καθήκοντα αλλά και με στρατιωτικές δεξιότητες υπό τη διεύθυνση του μαγίστρου των θείων οφφικίων. Από το σώμα αυτό προήλθαν οι έμπιστοι υπογραφείς (ασηκρήτες, a secretis) που υπηρετούσαν στο αυτοκρατορικό συμβούλιο (θείο κονσιστώριον) με επικεφαλής τον πρωτασηκρήτις. Κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο η υπηρεσία αυτή αυτονομήθηκε. Υπό την γενική διεύθυνση του πρωτασηκρήτις, η αυτοκρατορική γραμματεία περιλάμβανε πλέον περισσότερους ασηκρήτες ή νοταρίους και άλλους υπαλλήλους για την διεκπεραίωση της γραφειοκρατίας που αφορούσε τον ίδιο τον αυτοκράτορα.
Οι ασηκρήτες αποτελούν στο Βυζάντιο ένα σώμα ιδιαιτέρως μορφωμένων υπαλλήλων. Η μόρφωσή τους ήταν απαραίτητη προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στα καθήκοντά τους. Το ίδιο ισχύει κατεξοχήν και για τους επικεφαλής πρωτασηκρήτις, οι οποίοι έφεραν υψηλούς τίτλους της αυλικής ιεραρχίας και προέρχονταν από σημαντικές και πλούσιες οικογένειες της Κωνσταντινούπολης. Από το σώμα της αυτοκρατορικής γραμματείας προήλθε ένας νέος αυτοκράτορας, ο μέχρι τότε πατρίκιος και πρωτασηκρήτις Αρτέμιος (Αναστάσιος Β΄, 713-715), και δύο τουλάχιστον πατριάρχες, ο Ταράσιος και ο Νικηφόρος Α΄.
Εκτός από τους νοταρίους που υπάγονταν στην αυτοκρατορική υπηρεσία, υπήρχαν πάντα και οι νοτάριοι ξεχωριστών υπηρεσιών (μαρτυρούνται ιδιαιτέρως αυτοί της επαρχότητας πραιτορίων), των πόλεων, των επισκοπών ή μητροπόλεων ή απλώς των ενοριών, και των ιδιωτών.

Βιβλιογραφία:

Χριστοφιλοπούλου, Πολίτευμα, 102, 226-227· Καραγιαννόπουλος, Βυζαντινό κράτος, 320-321, 326-327· Βυζαντινός κόσμος τ. 1, 179-180 (Feissel)· Βυζαντινός κόσμος τ. 2, 244-245 (Cheynet)· Λεοντσίνη, Ασηκρήτις, 209-214· Γκουτζιουκώστας, Εξέλιξη, 47-93· Oikonomidès, Listes, 310· Delmaire, Institutions, 47-56· Saradi, Notariat, 31-74, 105-118· Λεονταρίτου, Αξιώματα, 313-328.