Δεδομένα Κειμένου

Το περιστατικό της Δανηλίδας είναι ένας από τους μύθους που επενδύουν ιδεολογικά την κοινωνική άνοδο του αυτοκράτορα Βασιλείου Α΄, ιδρυτή της Μακεδονικής δυναστείας. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Βασίλειος, νέος και άγνωστος ακόμα, αλλά ενταγμένος στο προσωπικό του Θεοφιλίτζη, συγγενή του καίσαρα Βάρδα...

Το δίκαιον της προτίμησης αναφέρεται στις διατάξεις της βυζαντινής νομοθεσίας του 10ου αι. που ρυθμίζουν την πώληση των ακινήτων, συγκεκριμένα το δικαίωμα των προσώπων να προτιμηθούν για την αγορά ενός υπό πώληση ακινήτου. Η προέλευση του δικαίου εντοπίζεται στην ελληνιστική εποχή· σχετικές...

Η αυτοκράτειρα Ειρήνη, σύζυγος του Λέοντος Δ΄, ήταν γόνος της οικογένειας των Σαρανταπήχων με καταγωγή από την Αθήνας. Παντρεύτηκε τον Λέοντα Δ΄ το 769 και το 771 γέννησε το μοναδικό της παιδί, τον Κωνσταντίνο Στ΄. Μετά τον πρόωρο θάνατο του συζύγου της, το 780, η Ειρήνη ενέργησε ως αντιβασιλεύς...

Ο θεσμός είναι γνωστός πριν το 4ο αι. Ο σφετερισμός του από την κεντρική εξουσία (β΄ ήμισυ του 4ου αι.) σκοπό είχε τη νομική προστασία πολιτών και βουλευτών, οπότε με νόμο ρυθμίστηκαν η εκλογή και οι προϋποθέσεις ανάληψης του αξιώματος από τους κατά τόπους άρχοντες των πόλεων, ενώ ο διορισμός...

Με τον γενικό τίτλο «Ἐκλογὴ τῶν νόμων ἐν συντόμῳ γενομένη παρὰ Λέοντος καὶ Κωνσταντίνου, τῶν σοφῶν καὶ φιλευσεβῶν βασιλέων…» παραδίδεται μία νομοθετική συλλογή, η πρώτη επίσημη συλλογή εξολοκλήρου στην ελληνική γλώσσα, που χρονολογείται στη βασιλεία του αυτοκράτορα Λέοντος Γ΄, στο έτος 726 ή το...

Η εγκατάλειψη κτημάτων ήταν συνηθισμένο φαινόμενο στο Βυζάντιο και οφειλόταν σε τρεις κυρίους λόγους, στις επιδρομές των εχθρών και την αιχμαλωσία ή εκτέλεση του άμαχου πληθυσμού, στις θεομηνίες (συνήθως επαναλαμβανόμενες ανομβρίες ή βαρείς χειμώνες, επίθεση ακρίδων κλπ) ή στην υπερβολική...

Το αξίωμα του επάρχου πραιτορίων προέρχεται από τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, αλλά τον 4ο αι. ο Κωνσταντίνος Α΄ αφαίρεσε τις στρατιωτικές αρμοδιότητες και η αρχή της επαρχότητας πραιτορίων έγινε μία καθαρά πολιτική αρχή η οποία υπήρξε καθ’ όλη την πρωτοβυζαντινή εποχή η σημαντικότερη υπηρεσία του...

Οι όροι αυτοί είναι περίπου ταυτόσημοι μεταξύ τους, αν και στα Τακτικά πρωτοκαθεδρίας του 9ου-10ου αι. περιλαμβάνεται μόνο ο πρώτος.
Κατανεμημένοι κατά θέματα, οι επόπτες ήταν υπεύθυνοι για την τήρηση των καταστίχων γαιοκτησίας (συμπλήρωση ή διόρθωση) και για την αντιστοίχιση του φόρου....

Πρόκειται για ένα από τα πιο περίπλοκα και δύσκολα ζητήματα για την έρευνα της Βυζαντινής ιστορίας γενικά. Σύμφωνα με τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ζ΄, τα θέματα έλαβαν το όνομά τους από τη θέση στην οποία εγκαταστάθηκαν τα στρατεύματα της αυτοκρατορίας κατά την υποχώρησή τους από την Ανατολή...

Αρμενικής ή Συριακής καταγωγής, έγινε μοναχός στη μονή Βορραδίου στην ασιατική ακτή του Βοσπόρου και εκλέχθηκε πατριάρχης το 1178. Η θητεία του στον πατριαρχικό θρόνο διήρκεσε ως το 1183. Την εποχή αυτή ο Θεοδόσιος Α΄ χρειάστηκε να χειριστεί τις επιπλοκές που δημιουργούσε η πολιτική αστάθεια που...

Ο Θεοφάνης ο Ομολογητής προερχόταν από επιφανή οικογένεια της Κωνσταντινούπολης που ανήκε στη σύγκλητο, κρίνοντας από το γεγονός ότι ο πατέρας του, Ισαάκιος, ήταν δρουγγάριος Αιγαίου Πελάγους επί Κωνσταντίνου Ε΄. Ο Θεοφάνης γεννήθηκε το 759 και σύντομα, το 762, έμεινε ορφανός από πατέρα. Όταν...

Ο Θεοφιλίτζης ήταν συγγενής του αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ΄ και του καίσαρα Βάρδα και ο μοναδικός λόγος που η ύπαρξή του έχει καταγραφεί στις πηγές είναι επειδή προσέλαβε στην υπηρεσία του τον Βασίλειο Α΄, δίνοντάς του έτσι την ευκαιρία της κοινωνικής ανόδου.
Ο Θεοφιλίτζης είχε το αξίωμα του...

Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης Ιγνάτιος (847-858, 867-877), ήταν γιος του αυτοκράτορα Μιχαήλ Α΄ του Ραγκαβέ και εγγονός του αυτοκράτορα Νικηφόρου Α΄. Με το όνομα Νικήτας, σε πολύ νεαρή ηλικία, ονομάστηκε δομέστικος των Ικανάτων (φρουράς των ανακτόρων), αλλά μετά την εκθρόνιση του πατέρα του...

Ο Ιουστινιανός Α΄ είναι ίσως ο πιο γνωστός αυτοκράτορας του Βυζαντίου, παρόλα αυτά, πολλές πτυχές της ζωής του, ιδιαίτερα πριν την άνοδο στο θρόνο, μας διαφεύγουν. Η καταγωγή και οικογενειακά στοιχεία του αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄ δεν έχουν καταγραφεί με ακρίβεια στις πηγές. Το όνομά του ήταν...

Ο Ιουστίνος Α΄ είναι ο θείος στον οποίο ο Ιουστινιανός Α΄ χρωστούσε το θρόνο του. Η ιστορία που συνοδεύει το όνομά του αποτελεί πρότυπο μεθόδων κοινωνικής ανόδου στο Βυζάντιο: από τα Βεδερίανα, ένα μικρό χωριό κοντά στα Σκόπια, ο «γεωργός νεανίας», για να ξεφύγει από την φτώχεια, αποφάσισε να...

Ο Ισαάκιος Α΄ Κομνηνός, ο πρώτος των Κομνηνών που ανέβηκε στο θρόνο της αυτοκρατορίας το 1057, ήταν γιος του Μανουήλ Ερωτικού. Όταν ο Ερωτικός πέθανε αφήνοντας τα παιδιά του σε μικρή ηλικία, ο Βασίλειος Β΄ τα πήρε υπό την προστασία του, φρόντισε για την εκπαίδευσή τους και τα παιδιά, ο Ισαάκιος...

Ο Ισαάκιος Β΄ Άγγελος, γιος του Ανδρονίκου Δούκα Αγγέλου, δισεγγονός λοιπόν του Αλεξίου Α΄ Κομνηνού, ανέβηκε στο θρόνο στις 12 Σεπτεμβρίου 1185. Η άνοδός του ήταν απρόσμενη και τυχαία. Ο ίδιος είχε συμμετάσχει σε εξέγερση των βιθυνικών πόλεων το 1183, αλλά ο Ανδρόνικος Α΄ Κομνηνός ως ποινή τον...

Ο καίσαρας Ιωάννης Δούκας, αδελφός του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ι΄ Δούκα (1057-1068) ήταν πιστός σύμβουλος πολλών αυτοκρατόρων από την εποχή του Ισαακίου Α΄ Κομνηνού ως το θάνατό του, που επήλθε περίπου το 1088. Ο Κωνσταντίνος Ι΄ Δούκας του απένειμε τον τίτλο του καίσαρα το 1059, με τον οποίο...

Ο Ιωάννης ο επιλεγόμενος Ορφανοτρόφος ήταν ευνούχος καταγόμενος από οικογένεια αργυραμοιβών από την Παφλαγονία. Η ιστορία του είναι η ιστορία μιας επιτυχημένης κοινωνικής ανόδου με μέθοδο την διείσδυση των ευνούχων της οικογένειας στα ανάκτορα, και σκοπό την αναβάθμιση της οικογένειας, διείσδυση...

Ένας από τους πανίσχυρους ευνούχους της βασιλικής αυλής του Βυζαντίου τον 10ο αι., ο Ιωσήφ Βρίγγας θεωρείται ως αποκλειστικά υπεύθυνος για τις ιστορικές εξελίξεις της σύντομης βασιλείας του Ρωμανού Β΄ (959-963). Η ανάδειξη του άγνωστου ως τότε πατρικίου και πραιποσίτου Ιωσήφ Βρίγγα σε δύο...