Δεδομένα Κειμένου

Ο υψηλότερος τίτλος μετά τον αυτοκρατορικό προερχόταν από το ρωμαϊκό παρελθόν της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και ήταν αυτοκρατορικής προέλευσης. Ωστόσο, όταν ο Διοκλητιανός σύστησε την Τετραρχία, παραχώρησε τον τίτλο του καίσαρα στους διορισμένους διαδόχους και συναυτοκράτορες, διατηρώντας για...

Το «καπνικόν» είναι ένας από τους δύο βασικούς φόρους της μεσοβυζαντινής εποχής. Πρόκειται ουσιαστικά για τον φόρο της οικογενειακής εστίας, για τον οποίο είναι υπόλογος ο αρχηγός, κατ’ επέκταση ο φορολογούμενος, της οικογένειας. Το καπνικόν είναι γνωστό μόλις από τις αρχές του 9ου αι., αλλά...

Ο όρος «κοινωνία» στην αρχαιότητα και το Βυζάντιο δεν είχε το περιεχόμενο που του αποδίδεται σήμερα, που αφορά το σύνολο των ανθρώπινων κοινοτήτων. Η προέλευσή του από το ρήμα «κοινωνῶ» σημαίνει τη συμμετοχή σε κάτι, κατά τρόπο δεσμευτικό για τους συμμετέχοντες. Ο Αριστοτέλης αντιλαμβανόταν την...

Το κομμέρκιον είναι ο εμπορικός φόρος της βυζαντινής αυτοκρατορίας, γνωστός από την μεσοβυζαντινή εποχή, που πιθανώς ήταν συνέχεια του ρωμαϊκού φόρου (octava, 12,5% επί της αξίας του εμπορεύματος). Ωστόσο το «κομμέρκιον» και οι υπάλληλοι που το συνέλεγαν, οι «κομμερκιάριοι», στο Βυζἀντιο...

Η σωζόμενη νομοθεσία του Ιουστινιανού Α΄ (527-565) γνωστή ως Ιουστινιάνειος Κώδικας (Corpus Iuris Civilis) αποτελεί στην πραγματικότητα την δεύτερη έκδοση της κωδικοποίησης του Ιουστινιανού Α΄, για την οποία εκδόθηκε διαταγἠ το 528, και τέθηκε σε ισχύ το 529. Η νέα έκδοση χρονολογείται λίγα...

Ο Κωνσταντίνος Ε΄ ήταν γιος του αυτοκράτορα Λέοντος Γ΄, ιδρυτή της δυναστείας των Ισαύρων. Διαδέχθηκε τον πατέρα του στο θρόνο το 741 και σχεδόν αμέσως αντιμετώπισε την επανάσταση του γαμπρού του, κόμητα του θέματος Οψικίου, Αρταβάσδου, η οποία τον βρήκε απροετοίμαστο εκτός Κωνσταντινουπόλεως. Ο...

Η διαδοχή του Κωνσταντίνου Ζ΄ του επιλεγόμενου Πορφυρογέννητου, εκτός γάμου γιου του Λέοντος Στ΄ του Σοφού και της Ζωής Καρβονοψίνας, δεν αμφισβητήθηκε ποτέ. Ο πατριάρχης Νικόλαος Α΄ ο Μυστικός δέχθηκε να βαπτίσει τον διάδοχο, αλλά η νομιμότητα του τέταρτου γάμου του Λέοντος Στ΄ παρέμενε...

Ο Κωνσταντίνος ο Μανιάκης, ο επιλεγόμενος Αρμένιος, καταγόταν σύμφωνα με τις πηγές από οικογένεια αρχηγών της Αρμενίας (ἐξ ἀρχηγῶν καὶ συναυταδέλφων). Με τη σύμφωνη γνώμη του αδελφού του ήρθε στην Κωνσταντινούπολη ως όμηρος επί Θεοφίλου (829-842). Κοντά στον καίσαρα Βάρδα ξεχώρισε «διά τε τὴν...

Γιος του Λέοντος Δ΄ και της Ειρήνης της Αθηναίας, ο Κωνσταντίνος Στ΄ στέφθηκε βασιλεύς ήδη το 776 και ήταν ακόμα ανήλικος όταν, μετά το θάνατο του πατέρα του (780) έμεινε μόνος στο θρόνο. Κατά την περίοδο της ανηλικότητάς του ουσιαστικά την διεύθυνση της αυτοκρατορίας είχε η μητέρα του, Ειρήνη,...

Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή, ο Λέων Γ΄ ήταν γόνος οικογένειας που είλκε την καταγωγή από την Γερμανίκεια της Μικράς Ασίας (βόρεια Συρία) και μετοικίστηκε στη Θράκη επί Ιουστινιανού Β΄. Όταν ο Ιουστινιανός Β΄ επέστρεφε στην αυτοκρατορία με βουλγαρικό στρατό για να ανακτήσει το θρόνο του...

Ο Λέων ο Αρμένιος καταγόταν από οικογένεια αρμενιακής, ή πιθανώς αρμενο-συριακής καταγωγής εγκατεστημένης στο χωρίον Πίδρα του θέματος των Ανατολικών. Ο πατέρας του, Βάρδας, είχε τον υψηλό τίτλο του πατρικίου, γεγονός που φανερώνει ότι η οικογένειά του εντασσόταν στους στενότερους κύκλους της...

Δεύτερος γιος του αυτοκράτορα Βασιλείου Α΄, εστεμμένος ήδη από το 870, ο Λέων Στ΄ ο επιλεγόμενος Σοφός είχε μία ζωή που χαρακτηρίστηκε τόσο από σκάνδαλα, όσο και από μεγάλο και σημαντικό έργο. Όταν πέθανε ο Βασίλειος Α΄ (Αύγουστος 886), ο Λέων συμβασίλευσε με τον αδελφό του, Αλέξανδρο, οποίος...

Ο ρωμαϊκός όρος λιμιτανέοι (limitanei) ανταποκρίνεται στη σταδιακή διάκριση των μονάδων του στρατού που ήταν τοποθετημένες κατά μήκος των συνόρων από τις δυνάμεις εκείνες, που αποτέλεσαν τον τακτικό στρατό (comitatenses) της αυτοκρατορίας. Ιδανικά η θέσπιση των λιμιτανέων αποδίδεται στον...

Ο ελληνικός αυτός όρος σημαίνει «λογιστής» και αρχικά χρησιμοποιούνταν για υπαλλήλους της επαρχότητας πραιτορίων που είχαν γενικά λογιστικά καθήκοντα. Κατώτεροι λογοθέτες με αυτή την έννοια μαρτυρούνται ήδη στους παπύρους που προέρχονται από την Αίγυπτο, αλλά αυτοί δεν έχουν σχέση με τους...

Ανώτατοι αξιωματούχοι της πρωτοβυζαντινής εποχής στη βαθμίδα του illustris (ιλλουστρίου), μέλη της συγκλήτου και του sacrum consistorium (θείου κοσιστωρίου, συμβουλίου του αυτοκράτορα). Ο πιο σημαντικός αξιωματούχος μετά τον έπαρχο πραιτορίων ήταν ο μάγιστρος των θείων οφφικίων (magister...

Η μοναδική κόρη του αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Κομνηνού και της Bertha-Ειρήνης von Sultzbach γεννήθηκε το 1152 ή 1153. Εν τη ελλείψει άρρενος διαδόχου ο Μανουήλ Α΄ Κομνηνός χρησιμοποίησε τη Μαρία για την παγίωση των συμμαχιών του στο εξωτερικό. Αρχικά η Μαρία μνηστεύθηκε τον πρίγκιπα της Ουγγαρίας,...

Οι πηγές επισημαίνουν την άνοδο του Μαρίνου, που καταγόταν από την Απάμεια της Συρίας, στο ανώτατο αξίωμα της αυτοκρατορίας, του επάρχου πραιτορίων της Ανατολής, επί Αναστασίου Α΄. Η σταδιοδρομία του δεν είναι απόλυτα σαφής· κατά μία εκδοχή ξεκίνησε ως τρακτευτής του γραφείου της Ανατολής (...

Σύμφωνα με τις βυζαντινές πηγές, ο Μελίας (Mleh Mec, Malikh al-Armani) ήταν αρχικά «θεράπων» του Αρμένιου πρίγκιπα Ashot του «Μακρόχειρος» (πιθανώς γόνου της οικογένειας των Βαγρατιδών με καταγωγή από το Ταρών). Αρμενικής καταγωγής προερχόμενος πιθανώς από το γένος των Varazhnuni, οπότε εγγονός...

Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Α΄ ο Ραγκαβές ήταν γιος του Θεοφύλακτου Ραγκαβέ, δρουγγάριου της Δωδεκανήσου που είχε επαναστατήσει κατά του Κωνσταντίνου Στ΄ το 780, πιθανώς (αλλά όχι με απόλυτη βεβαιότητα) σλαβικής καταγωγής από την Αθήνα. Πριν το 793 ο Μιχαήλ νυμφεύθηκε την κόρη του Νικηφόρου, μετέπειτα...

Ο Μιχαήλ Γ΄ ήταν ο γιος του αυτοκράτορα Θεοφίλου και της Θεοδώρας. Μετά το θάνατο του πατέρα του (842), σε ηλικία μόλις τριών ετών, ο Μιχαήλ Γ΄ έμεινε μόνος του στο θρόνο, υπό την επιτροπεία της μητέρας του, του λογοθέτη του δρόμου Θεοκτίστου και του θείου του και πρωτομαγίστρου Μανουήλ. Στη...