Οι αμοιβές των στρατιωτών κατά την ἀνάβασιν

Χρονολογία: 6ος αιώνας
λεζάντα

Τὰς στρατιωτικὰς συντάξεις οὐχ ὁμοίως νόμος χορηγεῖσθαι ἐφεξῆς ἅπασιν, ἀλλὰ νέοις μὲν ἔτι αὐτοῖς οὖσι καὶ στρατευσαμένοις ἀρτίως ἐλάσσων ὁ πόρος, πεπονηκόσι δὲ καὶ μέσοις που ἤδη καταλόγου γεγενημένοις ἐπὶ μεῖζον χωρεῖ. Γεγηρακόσι μέντοι καὶ μέλλουσι τῆς στρατείας ἀφίεσθαι πολλῷ ἔτι κομπωδεστέρα ἡ σύνταξις, ὅπως αὐτοί τε τὸ λοιπὸν ἰδίᾳ βιοῦντες ἐς τὸ ἀποζῆν διαρκῶς ἔχοιεν, καὶ ἐπειδὰν αὐτοῖς ξυμμετρήσασθαι τὸν βίον ξυμβαίη, παραψυχήν τινα τῶν οἰκείων ἀπολιπεῖν τοῖς κατὰ τὴν οἰκίαν δυνατοὶ εἶεν. ὁ τοίνυν χρόνος τῶν στρατιωτῶν τοὺς καταδεεστέρους ἐς τῶν τετελευτηκότων ἢ τῆς στρατείας ἀφειμένων τοὺς βαθμοὺς ἀεὶ ἀναβιβάζων πρυτανεύει κατὰ πρεσβεῖα τὰς ἐκ τοῦ δημοσίου συντάξεις ἑκάστῳ.

Πηγή:
Προκοπίου Ανέκδοτα, 145.25-146.13.
Βιβλιογραφία:
Jones, LRE, 633-636, 675.
Σχολιασμός:
Ο Προκόπιος εξηγεί ότι το σύστημα προαγωγών του στρατού βασιζόταν στον χρόνο υπηρεσίας των στρατιωτών. Οι αμοιβές ήταν απευθείας ανάλογες με αυτόν και οι προαγωγές γίνονταν όταν θέσεις στρατιωτών/αξιωματικών έμεναν κενές λόγω θανάτου ή απόσυρσης. Η εγγραφή στους στρατιωτικούς καταλόγους υποδηλώνει την ένταξη των στρατιωτών σε ιεραρχημένα σώματα, δηλαδή σε μία «τάξιν». Ο Προκόπιος αναμφισβήτητα γράφει εδώ ως εκπρόσωπος της εξουσίας, και μάλιστα αυτών, για τους οποίους η ένταξη στους από το βυζαντινό δημόσιο κύκλους, ήταν όχι μόνο επιθυμητή, αλλά καιρίας σημασίας για την κοινωνική και οικονομική τους θέση. Έτσι, ο Προκόπιος υπερασπίζεται εδώ την πολυπληθέστερη από αυτές τις ομάδες, αναπαράγοντας ένα μέρος από την τρέχουσα άποψη για την χρησιμότητα των αμοιβών του δημοσίου. Κατ’ αυτόν λοιπόν η χρηματική αμοιβή ήταν σημαντική εφόσον τους έδινε τη δυνατότητα κληροδότησης περιουσιακών στοιχείων στους οικείους. Στο πλαίσιο που το θέτει ο συγγραφέας, οι «οἰκεῖοι» διαχωρίζονται αυτόματα σε δύο κατηγορίες, στους συγγενείς ή/και στους ανθρώπους του σπιτιού, «τοῖς κατὰ τὴν οἰκίαν», και σε αυτούς εκτός οικίας. Η φράση «δυνατοὶ εἶεν» προδίδει τις δυνατότητές τους στο πλαίσιο της ιδιωτικής ζωής τους (ἰδίᾳ βιοῦντες) και δεν αφορά τους «δυνατούς». Σκοπός του Προκοπίου ήταν αναμφισβήτητα να καταδείξει ότι οι δυνατότητες αυτές ήταν ούτως ή άλλως περιορισμένες, αποκρύπτοντας τα σημαντικά προνόμια που απολάμβαναν οι στρατιώτες μετά την αποστράτευσή τους.