Εξαγορά ἀστρατείας από τους Σχολαρίους

Χρονολογία: 6ος αι.

Ἐς μέντοι τοὺς ἐντὸς τοῦ τῶν σχολαρίων ἀριθμοῦ ὄντας ἐπενόει τάδε. ἡνίκα στράτευμα ἐπὶ Λιβύην ἢ Ἰταλίαν ἢ ἐπὶ Πέρσας ὡς σταλήσεται ἐπίδοξον εἴη, καὶ αὐτοῖς ὡς ξυστρατεύσουσιν ἐπήγγελλε συσκευάζεσθαι, καίπερ ἐξεπιστάμενος ἐπιτηδείως αὐτοὺς ἐς τὸ στρατεύεσθαι ὡς ἥκιστα ἔχειν, οἱ δὲ τοῦτο ἵνα μὴ γένηται δείσαντες χρόνου οἱ ῥητοῦ τὰς ξυντάξεις ἀφίεσαν. ταῦτα μὲν τοῖς σχολαρίοις πολλάκις ξυνηνέχθη παθεῖν.

Πηγή:
Προκοπίου Ανέκδοτα, 150.5-20.
Βιβλιογραφία:
Jones, LRE, 657-658· Treadgold, Byzantium, 92, 161-162.
Σχολιασμός:
Στην πραγματικότητα εδώ γίνεται λόγος για παροχή «ἀστρατείας», του δικαιώματατος δηλαδή των στρατιωτών να απέχουν από τη συμμετοχή σε εκστρατείες έναντι καταβολής συγκεκριμένου ποσού στο κράτος. Το σύστημα είναι καλύτερα γνωστό από τη μέση βυζαντινή εποχή. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι για την περίπτωση των σχολαρίων το μέτρο του Ιουστινιανού Α΄ ήταν καθαρά εισπρακτικό, εφόσον αυτή την εποχή είχαν υποβιβαστεί απλώς σε σώματα παρελάσεων. Ο Προκόπιος αναφέρει ότι με την απαίτηση του αυτοκράτορα οι σχολάριοι αναγκάστηκαν να αφήσουν τους μισθούς τους στο κράτος για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Αν και είναι γνωστό ότι πολλοί στρατιώτες του τακτικού στρατού απλώς δεν παρουσιάζονταν όταν καλούνταν να εκστρατεύσουν, το δικαίωμα εξαγοράς της «ἀστρατείας» γι’ αυτούς παραμένει αβέβαιο, ενώ ο Ιουστινιανός Α΄ φαίνεται να προέβη σε εκκαθάριση των στρατευμάτων από αυτούς.