Αλλαγές στο στρατό στα μέσα του 6ου αι.

Χρονολογία: 6ος αι.

ἀλλ’ οἱ λογοθέται καλούμενοι οὐκ εἴων ἐκ τῶν καταλόγων ἀφαιρεῖσθαι τὰ τῶν τετελευτηκότων ὀνόματα, καίπερ ὁμοῦ διαφθειρομένων, ἄλλως τε καὶ κατὰ τοὺς πολέμους συχνοὺς γινομένους, τῶν πλείστων. οὐ μὴν οὐδὲ τοὺς καταλόγους ἔτι ἐπλήρουν, καὶ ταῦτα χρόνου συχνοῦ. καὶ ἀπ’ αὐτοῦ περιειστήκει τῇ μὲν πολιτείᾳ τὸν τῶν στρατευομένων ἀριθμὸν ἐνδεέστερον ἀεὶ εἶναι, τῶν δὲ στρατιωτῶν τοῖς περιοῦσι πρὸς τῶν πάλαι τετελευτηκότων διωθουμένοις ἐπὶ μοίρας παρὰ τὴν ἀξίαν τῆς καταδεεστέρας ἀπολελεῖφθαι, τάς τε ξυντάξεις ἐλαττόνως ἢ κατὰ τὴν προσήκουσαν κομίζεσθαι τάξιν, τοῖς δὲ λογοθέταις διαλαγχάνειν Ἰουστινιανῷ τῶν στρατιωτικῶν χρημάτων πάντα τοῦτον τὸν χρόνον.

Πηγή:
Προκοπίου Ανέκδοτα, 146.13-147.2.
Βιβλιογραφία:
Kaldellis, Procopius, 225· Jones, LRE, 676· Brandes, Finanzverwaltung, 88-89· Βυζαντινός κόσμος τ. 1, 248-250 (Zuckerman)· Patlagean, L’impôt, 304-305.
Σχολιασμός:
Οι λογοθέτες, ανώτεροι υπάλληλοι της επαρχότητας που στην συγκεκριμένη περίπτωση δραστηριοποιήθηκαν στη χρηματοδότηση του στρατού, κατηγορούνται για τη μείωση των στρατευμάτων μέσω της μη πλήρωσης των κενών θέσεων. Τα χρήματα που περίσσευαν από τις κενές θέσεις, από τα οποία αυτοί εισέπρατταν προμήθεια 1/12, εισκομίζονταν στο δημόσιο ταμείο. Η αριθμητική μείωση του στρατεύματος έχει ως αποτέλεσμα την μείωση μιας μεγάλης κοινωνικής ομάδας, των στρατιωτών. Αυτό οφείλεται τόσο στην ανάγκη εξοικονόμησης χρημάτων, όσο και σε αλλαγές εντός του στρατού. Η παρουσία των στρατιωτών στην κοινωνία επηρεάζεται έτσι για δύο λόγους, αφενός εξαιτίας της αριθμητικής τους μείωσης, αφετέρου επειδή οι μισθοί καθηλώνονται σε χαμηλότερα επίπεδα από αυτά που επέβαλε η «τάξις», η οποία ορίζεται σύμφωνα με την αρχαιότητα και με το βαθμό υπηρεσίας. Ο Προκόπιος επισημαίνει ότι τα μέτρα του Ιουστινιανού Α΄ για την εξυγείανση του στρατού είχαν επιπτώσεις στον κοινωνικό περίγυρο των στρατιωτών και κατ’ επέκταση στο ευρύτερο περιβάλλον τους, δηλαδή στην πόλη ή το χωριό όπου ζούσαν.