Αυτοκτονία του Πρόκλου, απόμαχου στρατιώτη

Χρονολογία: 6ος αι.

Πρόκλον οὖν τινα, ἀπόμαχον τῆς ἐπιχωρίου στρατιᾶς, εἴκοσι χρυσίνους ἀπαιτῶν εἰσφέρειν αὐτῷ συνώθει οὐκ ἔχοντα, καὶ πάντα τὰ τῶν ποινῶν ὄργανα ἀπήμβλυνε τοῖς νεύροις τοῦ ἀθλίου πένητος, ὃς τὸ λοιπὸν μηδὲ ζῆν ὑπομένων μηδὲ τελευτᾶν συγχωρούμενος τέχνῃ μετῆλθε τὸν θάνατον. λαβὼν οὖν τοὺς ποινουργοὺς καὶ δοῦναι τοὺς εἴκοσι χρυσοῦς ἐξ ἀνάγκης ἐπαγγειλάμενος εἰ τυχὸν ἕψονται ἐπὶ τὸ καταγώγιον αὐτῷ γινομένῳ, ὡς ἦλθεν ἐκεῖ, παρελθών, τῶν φυλάκων ἔξωθεν προστηρούντων, βρόχον ἐνάψας τῷ τραχήλῳ τῆς ζωῆς ἀπηλλάγη. ὡς δὲ τὸ λοιπὸν οὐ προῆλθεν, εἰσφρήσαντες ἐκεῖνοι καὶ ἐξηρτημένον αὐτὸν ἰδόντες τὸν μὲν νεκρὸν αὐτοῦ ἔρριψαν ἐπ’ ἀγορᾶς συμπατοῦντες, ὡς δῆθεν ἠπατημένοι, τὰ δὲ ὄντα αὐτῷ διήρπασαν, μηδὲ πρὸς ταφὴν οἰκτροῦ τινος ἐπιρρίμματος ἀξιώσαντες.

Πηγή:
Ιωάννη Λυδού Περί εξουσιών, 226.14-26.
Βιβλιογραφία:
Foss, Sardis, 11-12· Jones, LRE, 635· Βυζαντινός κόσμος τ. 1, 245 (Zuckerman).
Σχολιασμός:
Το επεισόδιο αφηγείται ο Ιωάννης Λυδός προκειμένου να καταδείξει τη σκληρότητα του κυβερνήτη της Λυδίας Ιωάννη, του επιλεγόμενου Μαξιλλοπλουμβάκιου, ο οποίος εκτελούσε διαταγές του επάρχου πραιτορίων της Ανατολής, Ιωάννη Καππαδόκη. Η απαίτηση είκοσι χρυσών νομισμάτων από τον απόμαχο στρατιώτη Πρόκλο οδήγησε στην αυτοκτονία του. Ο απροσδόκητος θάνατός του επέφερε τη σκύλευση της σορού του στην αγορά από τους φύλακες του κυβερνήτη και στην καταλήστευση της οικίας του με σκοπό την εξεύρεση των χρημάτων που όφειλε στο δημόσιο. Κατά τον Λυδό ο Πρόκλος προερχόταν από «επιχώρια στρατιά». H Λυδία, όπως και άλλες επαρχίες της δυτικής Μικράς Ασίας, δεν διέθετε στρατό τον 6ο αι., μολονότι οι στρατιώτες τον 6ο αι. στρατωνιζόταν σε διάφορες επαρχίες, και όχι μόνο στις συνοριακές. Σε κάθε περίπτωση πάντως, ο Πρόκλος ήταν απόμαχος, και η κατάστασή του, όπως συνέβαινε με τους περισσότερους στρατιώτες ιδιαίτερα μετά την αποχώρησή τους από το στράτευμα, κρίνοντας και από το ποσό που κλήθηκε να καταβάλει, ήταν καλή. Οι στρατιώτες απολάμβαναν φορολογικές απαλλαγές μετά τη συνταξιοδότησή τους επί γαιών που διανέμονταν σε αυτούς και επιπλέον επιδοτήσεις στην περίπτωση που είχαν λάβει τιμητικά τον βαθμό του προτήκτορα. Δεν είναι βέβαιο πως τα προνόμια αυτά ίσχυαν τον 6ο αι. και έτσι δεν είναι σαφές σε ποια περιουσιακά στοιχεία ανταποκρινόταν ο φόρος που επιβλήθηκε στον Πρόκλο, το κείμενο πάντως υποδηλώνει πως ο Πρόκλος θεωρούσε πως η φορολόγησή του ήταν άδικη, διεκδικούσε δηλαδή ατέλεια, και για το λόγο αυτό τονίζεται ότι ήταν «ἀπόμαχος». Είναι επίσης εξίσου πιθανόν πως οι γαίες που φορολογήθηκαν δεν υπάγονταν στο καθεστώς της ατέλειας, αποτελούσαν δηλαδή δική του περιουσία ή περιουσία της οικογένειάς του. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Προκόπιος χαρακτήριζε τους στρατιώτες εύπορους πριν την εφαρμογή των μέτρων του Ιουστινιανού Α΄.