Η φιλανθρωπία του πατριάρχη Ταρασίου

Χρονολογία: 9ος αι.
Η φιλανθρωπία του πατριάρχη Ταρασίου
Ο Γρηγόριος Ναζιανζηνός ευλογεί τους πτωχούς, Γαλάβαρης, Ζωγραφική χειρογράφων, αρ. 148.

Συμπάθειαν δὲ καὶ τὸν πρὸς πένητας οἰκτιρμὸν καὶ πλουσιώτατον ἔλεον, οὕτως ἱλαρῶς τοῖς χρῄζουσι, κατὰ τὸν εἰπόντα, μετέδωκεν, ὡς πάντας τοὺς ἐπὶ χορηγίᾳ καὶ διαρκείᾳ πενήτων κηρυττομένους ὑπερβαλέσθαι καὶ γενέσθαι νέον Ἰωσὴφ σιτοδοτοῦντα τοῖς ἐνδεέσι τὰ πρόσφορα· τὰ γὰρ τῆς ἑαυτοῦ τραπέζης ὀψώνια εἰς δεξίωσιν τῶν πεινώντων κατακερματίσας, εὐωχίαν τούτοις ἡμέραν ἐφ’ ἡμέρας εὐτρέπιζε. Καὶ μάρτυρες ἀκριβεῖς μέχρι καὶ τήμερον οἱ παρ’ αὐτοῦ διορισθέντες δόμοι τῶν ἐπιξενουμένων ἕνεκα καὶ πτωχῶν ἀδελφῶν ἡμῶν.

Πηγή:
Βίος Ταρασίου, 94-95.
Βιβλιογραφία:
Βίος Ταρασίου, 220· Kazhdan, Literature (650-850), 352-356· Cheynet, Aristocratie, 290.
Σχολιασμός:
Το απόσπασμα προέρχεται από τον Βίο Ταρασίου και αναφέρεται στην φιλανθρωπική δραστηριότητα του πατριάρχη (784-806) και εντάσσεται στην προσπάθεια απόδοσης στους εικονόφιλους αυτοκράτορες και πατριάρχες (αυτοκράτειρα Ειρήνη, πατριάρχης Ταράσιος και Νικηφόρος) σημαντικής φιλανθρωπικής δραστηριότητας από τους συγγραφείς του 9ου αι. Ο Βίος είναι γραμμένος από τον Ιγνάτιο διάκονο στο ρητορικό ύφος της εποχής. Στο κείμενο οι «πένητες» φαίνεται να εξισώνονται με τους «ἐνδεεῖς» και τους «πτωχούς» ως μια ομάδα η οποία δεν έχει την ικανότητα να προσποριστεί τα προς το ζην. Ως εκ τούτου, η φιλανθρωπική δραστηριότητα του πατριάρχη Ταρασίου περιορίστηκε στην εξασφάλιση για τους πτωχούς εδώδιμων προϊόντων (σιτοδοτοῦντα). Ακόμα και τα «ὀψώνια», που συνήθως μεταφράζεται γενικά ως «μισθός» επειδή αποτελούν μέρος της τακτικής πληρωμής των αξιωματούχων, εδώ συγκεκριμένα αναφέρονται σε τρόφιμα που ανήκουν στις τακτικές απολαβές και προμήθειες του πατριάρχη (τῆς ἑαυτοῦ τραπέζης), τα οποία διέθεσε για την διατροφή (εὐωχίαν) των πενήτων της Κωνσταντινούπολης. Η ρητορική του κειμένου υποβάλλει την υπόθεση ότι ο πατριάρχης μοιραζόταν το τραπέζι του με τους πένητες. Ωστόσο στη συνέχεια δηλώνεται ότι ο πατριάρχης Ταράσιος ανήγειρε πτωχοκομείο (δόμοι) το οποίο ανέλαβε αυτό το φιλανθρωπικό έργο, χωρίς να διευκρινίζεται αν το ίδρυμα χρηματοδοτήθηκε από την προσωπική περιουσία του Ταρασίου ή από την πατριαρχική.