Ὄνομα στρατείας

Χρονολογία: 6ος αι.

Εἰσὶ δὲ καὶ ἕτεροι τῶν ἐν Παλατίῳ πολὺ ἀξιώτεροι, ἐπεὶ καὶ πλείω τὸ δημόσιον αὐτοῖς χορηγεῖν εἴωθεν ἅτε καὶ μείζω κατατιθεῖσι τοῦ τῆς στρατείας ὀνόματος τὰ τιμήματα, οἳ δὴ δομέστικοί τε καὶ προτίκτωρες ἐπικαλοῦνται καὶ ἀνέκαθεν ἀμελέτητοί εἰσι πολεμίων ἔργων. τάξεως γὰρ καὶ προσώπου ἕνεκα μόνον ἐν Παλατίῳ εἰώθασι καταλέγεσθαι. καὶ αὐτῶν οἱ μὲν ἐν Βυζαντίῳ, οἱ δὲ ἐπί τε Γαλατίας ἐκ παλαιοῦ καὶ χωρίων ἑτέρων ἵδρυνται.

Πηγή:
Προκοπίου Ανέκδοτα, 150.21-151.7
Βιβλιογραφία:
Jones, LRE, 657.
Σχολιασμός:
Οι δομέστικοι και οι προτίκτορες αποτελούσαν διακριτά σώματα των ανακτορικών φρουρών. Ο Προκόπιος γράφει γι’ αυτούς ότι ήταν «πολὺ ἀξιώτεροι», εκλαμβάνοντας τυπικά κατά την βυζαντινή ερμηνεία την «ἀξία» ως απόρροια της συγκεκριμένης θέσης, δηλαδή του «ὀνόματος στρατείας», που στην προκειμένη περίπτωση έχουν εξαγοράσει έναντι αδρού τιμήματος οι δομέστικοι και προτίκτορες. Οι όροι «τάξις» και «πρόσωπον» που ο συγγραφέας εμπλέκει εδώ είναι δυνατόν να υποδηλώνουν κοινωνική θέση, καθώς η ερμηνεία του χωρίου οδηγεί στο συμπέρασμα ότι κάποιοι έγιναν δεκτοί στα ανάκτορα εξαιτίας αυτής. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, ενώ ο όρος πρόσωπον δηλώνει συνήθως στο Βυζάντιο τους ανθρώπους με δικαιοπρακτική ικανότητα, ο όρος τάξις παραμένει ασαφής, εκτός και αν τεθεί στο πλαίσιο ευρύτερης κοινωνικής θεώρησης του Προκόπιου. Έτσι, η απονομή του ονόματος στρατείας σε αυτούς αποτελεί στην πραγματικότητα μία τιμή, ή αλλιώς ἀξία (τίτλο), εφόσον ανταποκρίνεται, ή/και συνεπάγεται, την κοινωνική τους θέση. Μία εναλλακτική ανάγνωση του χωρίου θα συνέδεε την τάξιν με την πραγματική διάκριση των σωμάτων των δομεστίκων και προτικτόρων μεταξύ των υπολοίπων σχολαρίων, και το πρόσωπον με την οικονομική ισχύ τους, κι έτσι η τάξις, δηλαδή η αξία τους, ή η θέση τους, προέρχεται από την οικονομική τους δύναμη.