Φορολόγηση της Φιλαδέλφειας τον 6ο αι.

Χρονολογία: 6ος αι.

Ὁμώνυμός τις ἦν αὐτῷ, πρὸς γένος ἐγγύς, ἀνὴρ ὑπὲρ πᾶσαν ἐπίνοιαν θεηλάτου κακίας, Καππαδόκης μὲν καὶ αὐτὸς καὶ ἐκ μόνης τῆς τοῦ σώματος διασκευῆς τὸ βδελυρὸν τῆς ψυχῆς ἐκκαλύπτων. … Μαξιλλοπλουμβάκιον αὐτὸν ὁ δῆμος ἀπεκάλει. οὗτος ὁ Κέρβερος ὁ καρχαρόδους κοινὸς μὲν ἐτύγχανεν ἁπάντων ὄλεθρος, τὴν δ’ ἐμὴν Φιλαδέλφειαν οὕτως εἰς λεπτὸν ἀπεμασήσατο, ὡς μετ’ αὐτὸν ἔρημον οὐ χρημάτων μόνον ἀλλὰ καὶ ἀνθρώπων γενομένην μηδεμίαν ἐπιδέχεσθαι τὸ λοιπὸν ἀφορμὴν τῆς ἐπὶ τὸ κρεῖττον μεταβολῆς. περιηχηθεὶς γὰρ ὁ μηδὲν ἢ νερτέριος δαίμων, ὡς Εὐριπίδης εἶπεν, ‘Λυδῶν’ ὑπάρχειν ‘τὰς πολυχρύσους γαίας,’ στῖφος θηρίων καὶ Καππαδοκῶν στρατὸν ἐπαγόμενος ἐνσκήπτει τῇ χώρᾳ, οὐδὲν κοινόν, οὐδὲν μέσον, ἀλλ’ ἔπαρχος πραιτωρίων χρηματίζων. εἶτα διατρίβων ἐν αὐτῇ οὐδενὶ τῶν δειλαίων τῆς χώρας οἰκητόρων οὐ σκεῦος οἷον οὖν, οὐ γαμετήν, οὐ παρθένον, οὐ μειράκιον ἀπήμαντον καὶ φθορᾶς ἔξω καταλέλοιπεν, ταῖς μὲν ποιναῖς τῶν ἀναιτίων ὡς Φάλαρις, ταῖς δὲ ξενοκτονίαις ὡς Βούσιρις, ταῖς δὲ ῥᾳθυμίαις καὶ τρυφαῖς ὡς Σαρδανάπαλος διατελῶν.

Πηγή:
Ιωάννη Λυδού Περί εξουσιών, 222.21-224.10.
Βιβλιογραφία:
Ιωάννη Λυδού Περί εξουσιών, 332· Metivier, La Cappadoce, 357· Foss, Sardis, 11-12· Jones, LRE, 635.
Σχολιασμός:
Το σχόλιο για την δράση του Ιωάννη του Μαξιλλοπλουμβάκιου προέρχεται από τον Ιωάννη τον Λυδό, ο οποίος σχολιάζει τα μέτρα που ελήφθησαν στη γενέτειρα πόλη του, τη Φιλαδέλφεια της επαρχίας Λυδίας. Ο Μαξιλλοπλουμβάκιος καταγόταν από την Καππαδοκία και ήταν ένας από τους συνεργάτες του επάρχου πραιτορίων της Ανατολής Ιωάννη του Καππαδόκη, το πιθανότερο ως διοικητής της επαρχίας Λυδίας, και όχι ως έπαρχος πραιτορίων, όπως αναφέρει ο Λυδός. Είναι λοιπόν πιθανόν ότι το «γένος» στο κείμενο αφορά όχι την οικογένεια, αλλά την καταγωγή από την ίδια επαρχία, την Καππαδοκία, σε κάθε περίπτωση όμως το κείμενο δεν είναι σαφές εφόσον είναι αρνητικά φορτισμένο κατά του κυβερνήτη. Ο Μαξιλλοπλουμβάκιος εμφανίστηκε στη Φιλαδέλφεια με μία μεγάλη ακολουθία από Καππαδόκες, «στῖφος θηρίων καὶ Καππαδοκῶν στρατόν». Η «ακολουθία» του το πιθανότερο ήταν η νόμιμη «τάξις» των επαρχιακών κυβερνητών, δηλαδή το σύνολο των συνεργατών τους, που συμπεριελάμβανε και στρατιωτικούς ως φρουρά. Ο όρος «στρατός» που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας δεν είναι συνήθης, αλλά, σε συνδυασμό με τον υπερτονισμό της καππαδοκικής καταγωγής τους μεταδίδει τις χείριστες εντυπώσεις στους αναγνώστες. Με αρχαιοπρεπείς, αλλά ισχύοντες ακόμα τον 6ο αι. όρους, ο Ιωάννης Λυδός κάνει λόγο για την πόλη της Φιλαδέλφειας και την άμεση περιφέρειά της (territorium, χῶρα), της οποίας οι κάτοικοι επλήγησαν σφοδρά από την επίσκεψη του Μαξιλλοπλουμβάκιου, ο οποίος ανέλαβε την είσπραξη των φόρων, που επίσης περιγράφεται με αρχαιοπρεπείς όρους. Ο Λυδός επισημαίνει πως αυτό συντέλεσε στην μείωση του πληθυσμού, και μάλιστα με τέτοιο τρόπο ώστε δεν μπορούσε να υπάρχει αλλαγή προς το καλύτερο για την πόλη και τη χώρα της (ἐπὶ τὸ κρεῖττον μεταβολῆς). Με σαφή τρόπο λοιπόν η ευμάρεια της πόλεως-θεσμού και της περιφέρειάς της συνδέεται με την οικονομική κατάσταση των κατοίκων της, εντύπωση που ενισχύεται από την συνέχεια του κειμένου.