Αφιέρωση ανάπηρου παιδιού σε μοναστήρι

Χρονολογία: 6ος αι.

Γυνή τις υἱὸν ἔχουσα δύο πρὸς τοῖς δέκα χρόνοις τὴν ἡλικίαν ἐκ γενετῆς ἄλαλον, αὕτη κατὰ τὸ λεληθὸς προσελθοῦσα καὶ τῇ μάνδρᾳ τοῦ ὁσίου προθεῖσα τὸν φίλτατον μετὰ χρηστῶν ἄπεισι τῶν ἐλπίδων. Ὁρῶσι τοίνυν οἱ μοναχοὶ τὸν παῖδα καὶ λαβόντες ἄγουσι πρὸς τὸν ὅσιον. Ὁ δὲ καὶ μόνον ἰδὼν ἐκέλευε συνεῖναι τούτοις, λειτουργὸν αὐτὸν τοῦ Θεοῦ ἐσόμενον. Ἐπειδὴ δὲ καὶ τὸ ἄλαλον εἶναι τὸν παῖδα τῷ μακαρίῳ ἐγνώρισαν, χρίεσθαι τῷ τῶν ἁγίων ἐλαίῳ τὴν ἐκείνου γλῶσσαν προστάττει. Τίς ἂν παραδράμοι τὰ μετὰ ταῦτα; Ὑποπτεύουσι τὴν μητέρα διὰ πενίαν ἐπιψεύσασθαι τῷ φιλτάτῳ τὴν ἀφωνίαν, ἵν’ αὐτόθεν ὁ παῖς αὐτῇ διατρέφοιτο· καὶ προσιόντες οἱ μὲν αὐτῷ φόβους ἵστων καὶ δείματα, ἵν’ ἐκ ταραχῆς φθέγξηται· οἱ δὲ καθεύδοντα βέλεσιν ἔπλησσον ἢ ξύλοις ὀξέσι, καὶ αἰφνιδίως τῶν ὕπνων ἀνίστων, ἵνα καὶ βοήσας ἤ τι παρειπὼν φωραθῇ.

Πηγή:
Βίος Δανιήλ Στυλίτη, Vita tertia, 144.6-19.
Βιβλιογραφία:
Vasileiou, The death of the father, 80· Ariantzi, Kindheit, 322.
Σχολιασμός:
Το κείμενο προέρχεται από τον Βίο του Δανιήλ του Στυλίτη που επεξεργάστηκε τον 10ο αι. ο Συμεών ο Μεταφραστής. Σε αντίθεση με άλλα κείμενα του Μεταφραστή, το συγκεκριμένο μεταφέρει το αρχικό κείμενο του 6ου αι. με ελάχιστη γλωσσική μόνο επεξεργασία. Η εγκατάλειψη ή αφιέρωση αναπήρων παιδιών σε μοναστήρια είναι για τα αγιολογικά κείμενα ένας τόπος, αν και λιγότερο συνηθισμένος από την επίκληση του αγίου εκ μέρους των γονέων για την θαυματουργή θεραπεία τους. Κατά την αφήγηση, ο άγιος προέβλεψε την εξέλιξη του παιδιού σε ικανό ψάλτη της εκκλησίας και επέτρεψε να παραμείνει στη μονή, αλλά οι μοναχοί υπέβαλαν το παιδί σε δοκιμασίες για να διαπιστωθεί αν πραγματικά ήταν άλαλο. Το παιδί λόγω της αναπηρίας του θα βρισκόταν σε εξαιρετικά δύσκολη θέση μεγαλώνοντας (μάλιστα σύμφωνα με μια αντίληψη θα ανήκε στην ομάδα των «ἀχρήστων»). Ενδιαφέρον είναι ότι η μητέρα του το κράτησε μαζί της μέχρι την ηλικία των δώδεκα ετών, το οποίο προφανώς ήταν εφικτό επειδή δεν είχε κάποια άλλη ασθένεια. Από την ηλικία των δώδεκα ή δεκατεσσάρων ετών όμως το παιδί θεωρούνταν πια ικανό να παρέχει υπηρεσία. Για το λόγο αυτό, προκειμένου να προστατευθεί από τις απαιτήσεις της ενήλικης ζωής, η μητέρα του αποφάσισε να προχωρήσει στην αφιέρωσή του στην μονή του αγίου Δανιήλ. Οι μοναχοί ωστόσο θεώρησαν ότι ίσως ήταν ένα τέχνασμα, επειδή ίσως η οικογένεια ήταν πολύ φτωχή (διὰ πενίαν ἐπιψεύσασθαι) για να μεγαλώσει το παιδί. Η πενία ως λόγος απομάκρυνσης των παιδιών με διάφορους τρόπους επισημαίνεται τόσο στα πατερικά κείμενα όσο και στη νομοθεσία.