τούτοις Ἰουστινιανὸς ὁ βασιλεὺς κατ’ ἀρχὰς μὲν οὕτω δὴ παρέργως τε καὶ φαύλως ἐχρῆτο, ὥστε τεσσάρων ἢ πέντε αὐτοῖς ἐνιαττῶν τῶν συντάξεων τοὺς χορηγοὺς ὑπερημέρους εἶναι, καὶ ἐπειδὰν Ῥωμαίοις τε καὶ Πέρσαις εἰρήνη γένοιτο, ἠναγκάζοντο οἱ ταλαίπωροι οὗτοι ἅτε καὶ αὐτοὶ τῶν ἐκ τῆς εἰρήνης ἀγαθῶν ἀπολαύσοντες χρόνου ῥητοῦ τὰς ὀφειλομένας σφίσι ξυντάξεις τῷ δημοσίῳ χαρίζεσθαι• ὕστερον δὲ καὶ αὐτὸ τὸ τῆς στρατείας ὄνομα αὐτοὺς ἀφείλετο οὐδενὶ λόγῳ. τὸ λοιπὸν τὰ μὲν ὅρια τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς φυλακτηρίων ἐκτὸς ἔμεινεν, οἱ δὲ στρατιῶται ἐξαπιναίως ἔβλεπον εἰς τῶν εὐσεβεῖν εἰωθότων τὰς χεῖρας.
Κατάργηση των σωμάτων των λιμιτανέων
Χρονολογία: 6ος αι.
Πηγή:
Προκοπίου Ανέκδοτα, 148.18-149.5
Βιβλιογραφία:
Jones, LRE, 661-663· Βυζαντινός κόσμος 1, 242-245 (Zuckerman)· Treadgold, Byzantium, 16· Haldon, Warfare, 100· Patlagean, L’impôt, 306-307.
Σχολιασμός:
Το σχόλιο του Προκόπιου αφορά τους λιμιτανέους στρατιώτες (limitanei), δηλαδή αυτούς που ήταν τοποθετημένοι κατά μήκος των συνόρων. Σε πρώτη ανάγνωση φαίνεται πως οι συνοριακές φρουρές καταργήθηκαν επί Ιουστινιανού Α΄, εξαιτίας της ειρήνης που επικρατούσε στα βυζαντινοπερσικά σύνορα, αλλά η πληροφορία αυτή δεν γίνεται δεκτή από τους σύγχρονους ερευνητές, αντιθέτως οι πηγές βεβαιώνουν πως οι λιμιτανέοι υπήρχαν τουλάχιστον μέχρι τα τέλη του 6ου αι. Κατά τον Jones το χωρίο αναφέρεται στο δικαίωμα αποζημίωσης (ξυντάξεις) των στρατιωτών αυτών, το οποίο περικόπηκε εξαιτίας της εντοπιότητας και εγκατάστασής τους στις επαρχίες τους. Ο όρος «ὄνομα στρατείας» αφορά όσους παρείχαν οποιαδήποτε υπηρεσία στο κράτος, και η χρήση του εδώ από τον Προκόπιο υποδηλώνει ότι ουσιαστικά, με τον περιορισμό ή και την κατάργηση των αποζημιώσεων που επιβλήθηκε επί Ιουστινιανού Α΄, η ομάδα των λιμιτανέων εξαιρέθηκε από τις ομάδες εκείνες που είχαν εξάρτηση το κράτος και για το λόγο αυτό είχαν κάποιου είδους προνομιακή μεταχείριση. Κατά την εκτίμηση του Προκόπιου μάλιστα και αυτοί οι στρατιώτες αναγκάστηκαν να ζουν από την φιλανθρωπία «τῶν εὐσεβεῖν εἰωθότων», όπως και όσοι στρατιώτες είχαν αποταχθεί.