εκτύπωσηἀλλ’ ἐξήγειρεν ἡμῖν τινα πονηρὸν ἄνδρα καὶ βάσκανον τὸν τῆς σῆς βασιλείας ὑπήκοον, καὶ προσέρριψεν τῇ πενιχρᾷ ἡμῶν ἐπαρχίᾳ τῇ τῶν Μυρέων βάρους δημοσίου νομισμάτων μυρίων ἑκατὸν πεντήκοντα δύο, καὶ ἔπεισεν τὴν σὴν γαληνότητα κυρῶσαι, τοῦτο ἐν τοῖς δημοσιακοῖς ταμείοις ἀπαιτεῖσθαι. διὸ καὶ οἱ πεμπόμενοι ἐκεῖσε, τοῦ ποιεῖν τὴν αὐτοῦ ἀπαίτησιν, οὐ μικραῖς βασάνοις καὶ τιμωρίαις καθυποβάλλουσιν τοὺς τοῦτο οὐκ ἀποδιδόντας. ἐξ οὗ καὶ αὐτοὶ ἐλεεινοὶ πένητες τῆς βασιλείας εἰς ἄπειρον πτωχείαν καὶ ταλαιπωρίαν κατήντησαν, μηδ’ αὖ τὴν ἐφήμερον καὶ ἀναγκαίαν τροφὴν εὐπορήσαντες. δι’ ἧς ἐποίησεν ἡμᾶς ἡ αὐτῶν στένωσις καὶ ἀνάγκη παραγενέσθαι πρὸς τὸ σὸν ἔνθεον κράτος καὶ αἰτήσασθαι ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ὑφ’ ἡμᾶς μητροπόλεως τὰ προσήκοντα.
Δέηση του αγίου Νικολάου εκ μέρους των κατοίκων Μύρων
Χρονολογία: 10ος αι.
Πηγή:
Βίος αγίου Νικολάου, Praxis de tributo II, 105.20-30.
Σχολιασμός:
Η εκπροσώπηση των κατοίκων ενός οικισμού από τον άγιο της περιοχής είναι ένα κλασικό θέμα που επαναλαμβάνεται στα βυζαντινά αγιολογικά κείμενα. Κατά το συγκεκριμένο κείμενο, που προέρχεται από τα θαύματα του Αγίου Νικολάου και αποτελεί ένα κράμα πρωτοβυζαντινής και μεσοβυζαντινής εποχής, ο ίδιος ο άγιος Νικόλαος μετέβη στην Κωνσταντινούπολη για να συναντήσει προσωπικά τον αυτοκράτορα. Το κείμενο ακολουθεί γνωστά μεσοβυζαντινά μοτίβα αφήγησης. Η ελάφρυνση των φορολογικών βαρών που οδηγούν στην εξαθλίωση (πτωχεία) τους «πένητες» με την επέμβαση του αγίου αποτελεί αγαπημένο πρότυπο της μεσοβυζαντινής εποχής. Η «εὐπορία» στο πλαίσιο αυτό περιορίζεται απλώς στην απόκτηση της απαραίτητης τροφής για την καθημερινή επιβίωση. Ο «πονηρὸς ἀνὴρ» στην αρχή του κειμένου ορίζεται σε άλλο σημείο ως «ἀναγραφεύς», αρμόδιος για την τήρηση του κτηματολογίου στη μεσοβυζαντινή εποχή. Η «ἐπαρχία Μυρέων» (Λυκίας) καθώς και η αναφορά της μητρόπολης στο τέλος προδίδουν το πρωτοβυζαντινό πρότυπο της παρούσης επεξεργασίας του 10ου αι., αλλά και το εκκλησιαστικό περιβάλλον, εντός του οποίου δημιουργήθηκε, και ενσωματώνει στοιχεία των εκκλησιαστικών καταλόγων πρωτοκαθεδρίας των επισκοπών της αυτοκρατορίας. Το βυζαντινό κράτος διατηρούσε και κατά την πρωτοβυζαντινή, και κατά την μεσοβυζαντινή εποχή μηχανισμούς, ώστε οι κάτοικοι να απευθύνουν αιτήματα προς την κεντρική διοίκηση και ιδιαιτέρως προς τον αυτοκράτορα.