εκτύπωσηἄλλοις μὲν οὖν φροντίδων ἀρχὴ ἡ τῶν γονέων τελευτὴ προσγίνεσθαι πέφυκεν, τὸν καταλειφθέντα κλῆρον διὰ φροντίδος ποιουμένοις καὶ τὰ κατ’ οἶκον εὖ διατίθεσθαι σπεύδουσιν· Νικολάῳ δὲ οὐ φροντὶς μᾶλλον, ἀλλ’ ἡσυχίας ἀφορμὴ τὸ τοιόνδε γεγένηται, τάχιον μετὰ τῶν πραγμάτων καὶ τὴν φροντίδα συναποβάλλοντι. τοῖς γὰρ ἐνδεέσι καὶ πτωχοῖς διασκορπίσας τὰ χρήματα καὶ τοῖς ἀσύλοις οὐρανοῦ ταμείοις ἀποθησαυρίζειν αὐτὰ διὰ τῶν πενήτων πληροφορούμενος, ἀφρόντιστος περὶ αὐτῶν τοῦ καθόλου διεγινώσκετο, ἐκεῖνο μόνον φροντίζων καὶ διὰ σπουδῆς ἐπιτηδεύων, ὡς καὶ προλέλεκται, θεῷ ἀρέσαι καὶ τῶν αὐτοῦ ἐμφορηθῆναι καλῶν. ἅπερ ἀποτελεῖν πέφυκεν ἡ τῆς ἀρετῆς ἐπίδοσις καὶ ἡ τῆς εὐποιΐας διάδοσις.
Η φιλανθωπία εξασφαλίζει την ανταμοιβή στην επέκεινα ζωή
Χρονολογία: 10ος αι. (;)
Πηγή:
Βίος αγίου Νικολάου, Vita compilata, 221.8-18.
Βιβλιογραφία:
Foss, Cities and villages, 304-305· Høgel, Symeon, 190.
Σχολιασμός:
Η αντιμετώπιση της κουράς του αγίου Νικολάου από τον συγγραφέα της Vita compilata, Συμεών τον Μεταφραστή, ακολουθεί τα πρότυπα του 10ου αι. Η αντίθεση επικεντρώνεται στην πρακτική των περισσότερων ανθρώπων και των μοναχών, καθώς και στην απόκτηση των επίγειων αγαθών και της ανταμοιβής στην επέκεινα ζωή. Σύμφωνα με την τρέχουσα αντίληψη τα τέκνα όφειλαν να φροντίζουν τους γονείς τους και τον κλήρο τους, δηλαδή τη γη τους, και να διοικούν τον οίκο τους. Σε αυτό το πλαίσιο ο «οἶκος» είναι μία περιεκτική έννοια που περιλαμβάνει τους ανθρώπους και τη γη, τα έσοδα αλλά και την κατοικία. Για το λόγο αυτό τονίζεται ότι ο Νικόλαος «μετὰ τῶν πραγμάτων» άφησε και την μέριμνα για ανθρώπους και πράγματα. Ιδιαιτέρως τα χρήματα διανεμήθηκαν ως ελεημοσύνη στους πτωχούς, πράξη που θεωρούνταν ότι εξασφάλιζε την ανταμοιβή στην επέκεινα ζωή. Το κείμενο έτσι συμπλέκει υποδειγματικά δύο βασικές αρχές του Μεγάλου Βασιλείου και του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, την έμφαση στη φιλανθρωπία ακόμα και με παραμέληση της οικογένειας, και τον αποθησαυρισμό (τοῖς ἀσύλοις οὐρανοῦ ταμείοις) επίσης μέσω της φιλανθρωπίας. Και οι δύο έννοιες επανέρχονται σε πολλές παραλλαγές στα αγιολογικά κείμενα της μέσης βυζαντινής περιόδου.