ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝΙνστιτούτο Ιστορικών Ερευνών

Λήμμα

Εκδίωξη των πλουσίων από νεοαποκτηθέντα κτήματα

καὶ νόμον ὁ αὐτοκράτωρ ἐξέθετο• ἰδὼν γὰρ πολὺ πλεονεκτικὸν παρὰ τῶν ἀκορέστων ἐκχυθὲν καὶ τῶν ἐν μέσῳ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ χωρίων ὑπεισελθόντων ἀρχόντων καὶ τοὺς ταλαιπώρους πένητας καταδυναστευόντων, καὶ καθ’ ἁρπαγὴν τῶν δυνατῶν προάστεια προσκτησαμένων διὰ ποικίλης τῆς μεθόδου αἰτίας, ἔγνωσεν ποιήσασθαι τὴν τούτων ἀφαίρεσιν. τί ποιεῖ ὁ σοφὸς ἐν πᾶσιν; συναγαγὼν τῇ ὑπὸ χεῖρα βουλευτικῇ ποιεῖται μεθόδῳ, τοὺς ἀπὸ τῆς ἀναρρήσεως αὐτοῦ ὑπεισελθόντας πλουσίους καὶ ἐξωνησαμένους ἢ δωρησαμένους καὶ κατακρατήσαντας τόπια ἢ ἀγροὺς εἰς χωρία ἀναργύρους ἐκδιώκεσθαι, καὶ μικρόν τι τῆς λώβης καὶ τῆς πλεονεξίας τῶν ἀκορέστων ἀπερράπισεν.

Κοινωνική Κατηγορία

ἀρχὴ ἄρχοντες

Κοινωνική Κατηγορία

ἄποροι πένητες πτωχοὶ

Κοινωνική Κατηγορία

πλοῦτος πλούσιοι

Κοινωνική Κατηγορία

πλεονεξία πλεονεκτοῦντες

Κοινωνική Κατηγορία

δυνατοὶ κραταιοὶ

Link Λήμμα

Οι νεόπλουτοι να μην επεκτείνονται εις βάρος των ομοχώρων τους

Link Λήμμα

Η απορία των πενήτων «ἀφορμὴ ἐμπορίας» των δυνατών

Link Λήμμα

Οι πένητες «κατάβρωμα» των ισχυρών

Link Λήμμα

Ενδείξεις άσκησης βίας στα χωρία

Link Λήμμα

Ορισμός των δυνατών

Link Λήμμα

Πρώτη αναφορά των δυνατών στις Νεαρές του 10ου αι.

Link Τεκμηρίωσης

Οι πένητες και η κοινωνική αντιπαράθεση του 10ου αι.

Link Τεκμηρίωσης

Ορισμός των δυνατῶν

Link Τεκμηρίωσης

Οι μέθοδοι των δυνατῶν

Link Τεκμηρίωσης

Δυνατοί και στρατιώτες

Πηγή

Θεοφάνη Συνεχιστές 447.13-448.2.

Σχολιασμός

Η νομοθεσία υπέρ των πενήτων και των στρατιωτών αποτέλεσε ένα μεγάλο κεφάλαιο στην ιδεολογία της βασιλείας του Κωνσταντίνου Ζ΄ του Προφυρογέννητου. Οι Συνεχιστές του Θεοφάνη αντλούν από τους νόμους του Κωνσταντίνου Ζ΄ και συγκεκριμένα από τις Νεαρές αρ. 4 και 5 και χρησιμοποιείται η ίδια ορολογία που απαντά σε αυτές, καθώς και η τεχνική και φορολογική ορολογία της εποχής (πλεονεξία/πλεονεκτοῦντες, δυνατοί, χωρία/προάστεια, ἁρπαγή, ἀναργύρους). Η συστηματική προσπάθεια προστασίας των πενήτων ακολούθησε τις αρχές που είχαν ήδη τεθεί επί Ρωμανού Α΄ Λακαπηνού. Ο Κωνσταντίνος Ζ΄ πραγματικά ακύρωσε όλες τις δικαιοπραξίες αλλαγής κυριότητας μεταξύ πενήτων και δυνατών, ενώ η προστασία των στρατιωτών αποτέλεσε ιδιαίτερο στόχο της νομοθετικής του δραστηριότητας. Ωστόσο η εκδίωξη των αγοραστών χωρίς αποζημίωση και χωρίς επιστροφή του καταβληθέντος τιμήματος (ἀναργύρους) ίσχυε μόνο υπό την προϋπόθεση ότι ο πωλητής ήταν πένης ή πτωχός ή αν ασκήθηκε βία κατά την πώληση (καταδυναστευόντων, καθ’ ἁρπαγὴν).

Data

Χωρίον

Data

Προάστειον

Data

Κωνσταντίνος Ζ΄ ο Πορφυρογέννητος

Data

Συνεχιστές Θεοφάνη

Data

Ρωμανός Α΄ Λακαπηνός

Χρονολογία

10ος αι.

Περίοδος Γ 9ος αι ως το 1081 · ἀρχὴ ἄρχοντες · ἄποροι πένητες πτωχοὶ · πλοῦτος πλούσιοι · πλεονεξία πλεονεκτοῦντες · δυνατοὶ κραταιοὶ